De kern van het Reading Journal is de SPQR. SPQR staat voor Summarise (samenvatten), Probe (vragen stellen), Quote (citeren), en Reflect (reflecteren). Leerlingen moeten na 20-25% van hun gelezen boek deze SPQR uitvoeren.

De lagen van lezen

De SPQR helpt bij het lezen van een tekst in vier lagen:

Laag 1: Het begrijpen van een tekst.

Laag 2: Het begrijpen van de betekenis binnen een tekst.

Laag 3: Het begrijpen van de betekenis buiten een tekst.

Laag 4: Het begrijpen van de betekenis tussen teksten.

Iedere laag is grotendeels voorwaardelijk voor de volgende. Hoe dieper je een tekst leest, hoe meer je eruit haalt. De eerste laag, het begrijpen van een tekst is fundamenteel. Je moet als lezer ongeveer 98% van de woorden kennen, wil je een tekst begrijpen. Zeker voor de moderne vreemde talen is deze laag lastig om door te komen. Leerlingen moeten voldoende woorden weten willen ze een tekst goed kunnen begrijpen.

Laag 2 gaat over het begrijpen hoe een tekst op zichzelf werkt. Verhalen zijn een kunstmatig construct en de schrijver vertelt een verhaal op een bepaalde manier. Zo kan zij spelen met chronologie, beeldspraak, of voorspellingen. Een verhaal, of gedicht, brengt een bepaalde toon of emotie met zich mee. Het sleept de lezer mee en heeft veelal een boodschap.

In laag 3 kijken we naar het effect van een tekst op de lezer en de wereld waarin de lezer leeft. Wat betekent de tekst voor jou? Wat neem je mee? Wat leer je van de tekst en wat leer je daardoor van de wereld om je heen? Literatuur stelt vragen over de mensheid en jouw plek binnen die mensheid. Een tekst staat weliswaar op zichzelf, maar het vertelt ook over de wereld buiten de tekst.

Laag 4 gaat over het vergelijken van teksten over gedeelde thema’s en onderwerpen. Door teksten te vergelijken, krijg je als lezer een dieper inzicht in de vele facetten van dat thema of onderwerp. Het doel van het vergelijken van teksten is de holistische benadering van een onderwerp. Door meerdere teksten te lezen, maar verschillende invalshoeken en aandachtspunten, krijg je een beter begrip van de problematiek rondom een bepaald thema. Laag 4 komt overeen met Adlers synoptisch lezen.

SPQR

De SPQR sluit goed aan op deze lagen van lezen. In de eerste plaats zorgt het samenvatten (Summarise) van een tekst dat een leerling goed moet kunnen verwoorden wat zij heeft gelezen (laag 1). Vaak voelen we wel dat we een tekst begrijpen, maar als we het onder woorden moeten brengen, merken we dat die duidelijkheid vaak een illusie is. We moeten terugbladeren en kijken hoe het ook alweer zat. We zien ook veel sneller welke delen van de tekst moeilijk of vaag waren. Je leert met samenvatten ook beter parafraseren.

Vragen stellen (Probe) gaat over laag 2: wat is de betekenis binnen de tekst? Door leerlingen vragen te laten stellen, dwing je ze na te denken over elementen binnen de tekst. Dit hoeven geen diepgaande, literaire vragen te zijn. De vragen helpen de leerling bewuster te worden van elementen binnen de tekst. Het gaat dus hier niet om het antwoord, maar om nieuwsgierigheid.

Citeren (Quote) raakt laag 2 en 3. De citaten zijn met name bedoeld voor leerlingen om bewijs uit hun primaire bron te halen voor opstellen en presentaties die ze moeten geven over hun boeken. Citaten zijn dan ook vaak gekoppeld aan een project. In dat geval kan een citaat een mening over de tekst onderbouwen (laag 2) of een mening over de betekenis buiten de tekst (laag 3). Echter, citaten kunnen ook gegeven worden omdat je ze als lezer mooi of inspirerend vond. Dit valt dan onder laag 3.

Reflecteren (Reflect) valt onder laag 3. Het is een persoonlijke reflectie over wat je hebt gelezen, wat je ervan vindt en wat het met je doet. Dit vinden leerlingen vaak het meest moeilijk van de hele SPQR, maar het is misschien wel het meest belangrijke omdat het kritisch denken aanwakkert op basis van kennis (de gelezen tekst en je algemene kennis van de wereld). Het helpt om leerlingen via scaffolding en modelling te begeleiden in het geven van een goede reflectie. Waarover kan je een mening hebben en hoe verwoord je die mening?

De SPQR richt zich, in principe, op één tekst, en daarom valt laag 4 (teksten vergelijken) buiten het spectrum. Echter, omdat SPQR een uitgebreid verslag van een boek maakt, is het makkelijker om teksten met elkaar te vergelijken. Ook kan je opdrachten geven met de SPQR die laag 4 meer betrekken. In ‘probe’ kan je een vergelijkingsvraag toevoegen: ‘welke vragen komen er op als je de hoofdpersoon vergelijkt met je vorige boek of het korte verhaal dat we in de les hebben gelezen?’ Ook in de Reflectie kan je een toevoeging maken door de vergelijken. R1 wordt dan de standaard reflectie en R2 vraagt naar vergelijkingen tussen twee werken. Je kunt ook verschillende SPQR’s met elkaar laten vergelijken of de roman koppelen aan non-fictie teksten zoals recente nieuwsartikelen en dystopieën.

De SPQR helpt leerlingen te begeleiden door de vier lagen van lezen. Deze gestructureerde begeleiding helpt cognitieve overbelasting te voorkomen en kritisch te leren denken over hun gelezen boek. Eerst moeten ze de tekst begrijpelijk maken (laag 1: Summarise), dan moeten ze nadenken over de tekst zelf (laag 2: Probe), vervolgens kijken ze naar betekenisvolle stukken tekst (Laag 2/3: Quote), en ze eindigen met een reflectie over wat de tekst met hen doet (laag 3: Reflect). Laag 4 kan makkelijk worden toegevoegd aan ‘probe’ en ‘reflect’ of je kunt SPQR’s laten vergelijken. Met het Reading Journal en de bijbehorende SPQR geef je het lezen van literatuur meer handen en voeten. Het maakt het meer betekenisvol en begeleidt leerlingen beter in het analytisch lezen.